source
CUVETSMO · verified vet knowledge

Antiseptic — biguanide (topical)

Chlorhexidine

คลอร์เฮกซิดีน

ชื่อทางการค้า · Hibiscrub, Nolvasan, Chlorhexidine gluconate/acetate

กลไกการออกฤทธิ์ · Mechanism

biguanide antiseptic — จับเยื่อหุ้มเซลล์แบคทีเรียที่มีประจุลบ ทำให้เยื่อรั่วและโปรตีนในเซลล์ตกตะกอน ฆ่าเชื้อแบคทีเรียและเชื้อราหลายชนิด; ออกฤทธิ์ค้าง (residual) บนผิวหนัง

ข้อบ่งใช้ · Indications

  • ทำความสะอาดแผลและเตรียมผิวหนังก่อนผ่าตัด, รักษาการติดเชื้อแบคทีเรีย/เชื้อราที่ผิวหนัง (รูปแชมพู/น้ำยา/ครีม), ฆ่าเชื้อในช่องปาก ในสุนัข แมว และม้า[1][2]

ข้อห้ามใช้ · Contraindications

  • ⚠️ ความเข้มข้นสูง (>0.5%) เป็นพิษต่อ fibroblast/ทำให้แผลหายช้า — เจือจางเหลือ 0.05% สำหรับล้างแผล; ⚠️ พิษต่อกระจกตา/หูชั้นกลาง — หลีกเลี่ยงในตาและหูที่แก้วหูทะลุ; ระคายผิวบางตัว[1][2]

ขนาดยา · Dosage

SpeciesIndicationRouteDoseCite
canineWound cleaningtopicalเจือจางเป็น 0.05% ล้างแผล; แชมพู 2–4% อาบทุก 2–3 วันสำหรับ pyoderma; ครีม acetate 1% ทาแผล[1][2]
felineSkin antisepsistopicalเจือจาง 0.05% สำหรับแผล; แชมพูตามคำแนะนำ — ⚠️ เลี่ยงตา/หู[2]

ผลข้างเคียง · Side effects

  • ระคายผิว/แพ้สัมผัสบางตัว; เป็นพิษต่อแผลเปิดเมื่อความเข้มข้นสูง; พิษกระจกตา/หูชั้นในเมื่อสัมผัสโดยตรง[2]

References

  1. 1textbook · Biguanides as Antiseptics and Disinfectants for Use With Animals — MSD/Merck Veterinary Manual, 2025upstream ↗Authoritative veterinary pharmacology reference. Copyrighted, cited not mirrored.
  2. 2monograph · Chlorhexidine Topical — VCA Animal Hospitals, 2025upstream ↗Clinical veterinary drug reference.
  3. 3monograph · Chlorhexidine — Wikipedia, 2026upstream ↗Tertiary cross-check for class + mechanism. CC BY-SA 4.0. Not sole authority.

Version 1, อัปเดต 2026-05-31, slug chlorhexidine

Changelog (1)
  • v12026-05-31New entry — clinical content compiled from cited authoritative sources (Merck Veterinary Manual / FDA-EMA labels / VCA / peer-reviewed), cross-checked. Every statement cited. Reviewed by palmzamak2547. Pending faculty canonical signature.